تصور کنید مغز شما ناگهان توانایی ذخیره خاطرات جدید یا یادآوری اطلاعات قدیمی را از دست بدهد؛ چه اتفاقی می‌افتد؟ این دقیقاً همان کابوسی است که اکنون دنیای فناوری با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند. «تراشه‌های حافظه» در واقع همان بخش از مغزِ گوشی‌های هوشمند، لپ‌تاپ‌ها، خودروهای مدرن و سرورهای عظیم هستند.

اما اخیراً، جهان با یک بحران جدی در تامین این قطعات حیاتی مواجه شده است. در این مقاله بررسی می‌کنیم که چرا این اتفاق افتاده و چگونه قرار است جیب شما و آینده تکنولوژی را هدف قرار دهد.

ریشه‌های این بحران از کجا آب می‌خورد؟
شاید فکر کنید دوران کمبود تراشه که در زمان پاندمی کرونا به اوج خود رسید، تمام شده است. اما واقعیت این است که بحران جدید، دلایل کاملاً متفاوتی دارد:

انفجار هوش مصنوعی (AI): ظهور مدل‌های زبانی بزرگ و هوش مصنوعی مولد، نیازمند پردازش کوهی از داده‌هاست. این سیستم‌ها به نوع خاصی از حافظه‌های فوق‌سریع به نام HBM (حافظه با پهنای باند بالا) نیاز دارند که تولید آن‌ها زمان‌بر و به شدت پیچیده است.

کاهش تولیدِ استراتژیک: در سال‌های گذشته، به دلیل افت تقاضا در بازار موبایل و کامپیوتر، غول‌های تولیدکننده مانند سامسونگ (Samsung)، اس‌کا هاینیکس (SK Hynix) و مایکرون (Micron) تصمیم گرفتند تولید خود را کاهش دهند تا قیمت‌ها سقوط نکند. حالا که تقاضا (به ویژه از سمت هوش مصنوعی) ناگهان اوج گرفته، کارخانه‌ها نمی‌توانند به سرعت خود را با این نیاز تطبیق دهند.

تنش‌های ژئوپلیتیک: رقابت‌های تجاری بین قدرت‌های بزرگ جهانی و اعمال تحریم‌ها بر سر فناوری‌های پیشرفته نیمه‌هادی، زنجیره تامین مواد اولیه و تجهیزات ساخت را مختل کرده است.

ترکش‌های این کمبود به چه کسانی اصابت می‌کند؟
این بحران فقط یک مشکل دور از ذهن در سیلیکون‌ولی نیست؛ بلکه مستقیماً زندگی روزمره ما را تحت تاثیر قرار می‌دهد:

گران شدن گجت‌های محبوب: اولین و واضح‌ترین پیامد، افزایش قیمت تمام‌شده برای لپ‌تاپ‌ها، گوشی‌های پرچمدار و کنسول‌های بازی است. وقتی حافظه رم (RAM) و ذخیره‌سازی (SSD) گران شود، شرکت‌ها این هزینه را از مصرف‌کننده نهایی دریافت می‌کنند.

تاخیر در عرضه خودروهای هوشمند: خودروهای امروزی کامپیوترهایی هستند که روی چهار چرخ حرکت می‌کنند. کمبود حافظه می‌تواند خطوط تولید خودروسازان را متوقف کند یا عرضه مدل‌های جدید را به تعویق بیندازد.

کند شدن روند توسعه استارتاپ‌ها: شرکت‌های کوچکی که برای پردازش‌های ابری خود به سرورها وابسته‌اند، باید هزینه‌های بسیار بیشتری برای اجاره سرور بپردازند که این موضوع سرعت نوآوری را کاهش می‌دهد.

نور در انتهای تونل؛ آیا این بحران تمام می‌شود؟
خبر خوب این است که شرکت‌های تولیدکننده بیکار ننشسته‌اند. میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری جدید برای ساخت کارخانه‌های پیشرفته تولید نیمه‌هادی در آمریکا، اروپا و آسیا انجام شده است. تولیدکنندگان در حال شیفت دادن خطوط تولید خود به سمت حافظه‌های پرسودتر و پرتقاضاتر هستند.

با این حال، ساخت یک کارخانه تولید تراشه و رساندن آن به ظرفیت نهایی، بین ۳ تا ۵ سال زمان می‌برد. بنابراین، انتظار می‌رود که حداقل در کوتاه‌مدت، بازار همچنان شاهد نوسانات قیمتی و محدودیت در عرضه باشد.

بحران کمبود تراشه‌های حافظه

بحران کمبود تراشه‌های حافظه یادآور یک حقیقت مهم در دنیای مدرن است: زندگی دیجیتال ما به قطعاتی سیلیکونی و میکروسکوپی گره خورده است که تولید آن‌ها به یکی از پیچیده‌ترین فرآیندهای مهندسی در تاریخ بشر نیاز دارد. تا زمانی که تعادل بین تقاضای سیری‌ناپذیر هوش مصنوعی و ظرفیت تولید کارخانه‌ها برقرار نشود، باید خود را برای پرداخت هزینه‌های بیشتر و شاید کمی صبر برای خرید گجت‌های جدید آماده کنیم.